ನಮ್ಮೂರ ಸಾಧಕರು – ಜಸ್ಟೀಸ್‌ ಎನ್‌. ಸಂತೋಷ್‌ ಹೆಗ್ಡೆ

ಸಂತೃಪ್ತಿ – ಮಾನವೀಯತೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಪತ್ತು

“ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಸಮಾಜದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪಿಡುಗು” ಎಂದು ಅದರ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗಾಗಿಯೇ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ, ಕರ್ನಾಟಕದ ನಿವೃತ್ತ ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಎನ್.‌ ಸಂತೋಷ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರು ಮೂಲತಃ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕು ನಿಟ್ಟೆ ಗ್ರಾಮದವರು. 1940 ಜೂನ್‌ 16ರಂದು ಕೆ. ಎಸ್. ಹೆಗ್ಡೆ ಹಾಗೂ ನಿಟ್ಟೆಯ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಹೆಗ್ಡೆ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕೆ.ಎಸ್.‌ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ, ‌ಲೋಕಾಸಭಾ ಸ್ಪೀಕರ್ ಆಗಿದ್ದರು.

ಶಿಕ್ಷಣ
ಮಂಗಳೂರಿನ ಸೈಂಟ್‌ ಅಲೋಸಿಯಸ್‌ ಹಾಗೂ ಮದ್ರಾಸ್‌ನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಅವರು ಇಂಟರ್‌ ಮಿಡಿಯೇಟ್‌ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೈಂಟ್‌ ಜೋಸೆಫ್‌ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಬಿಎಸ್ಸಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. 1965ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸರಕಾರಿ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ (ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಕಾಲೇಜು) ಕಾನೂನು ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
1966ರಲ್ಲಿ ವಕೀಲರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದ ಸಂತೋಷ್‌ ಹೆಗ್ಡೆಯವರು 1984ರಲ್ಲಿ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್‌ ಜನರಲ್‌ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. 1989ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲಿಸಿಟರ್‌ ಜನರಲ್‌ ಆಗಿ ಬಳಿಕ ಸಾಲಿಸಿಟರ್‌ ಜನರಲ್‌ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1999 ಜನವರಿ 8ರಂದು ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು 2005 ಜೂನ್‌ 16ರಂದು ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನದಂದೇ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.

ಲೋಕಾಯುಕ್ತರಾಗಿ
2006 ಆಗಸ್ಟ್‌ 3 ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಲೋಕಾಯುಕ್ತರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಸಂತೋಷ್‌ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರು ಭಷ್ಟರ ಪಾಲಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಸಿಂಹಸ್ವಪ್ನರಾಗಿ ಕಾಡಿದವರು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ, ಭಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ನಡುಕ ಹುಟ್ಟಿಸಿದವರು. ಒಂದು ಕಡೆ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ಕಡಿವಾಣ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಸರಕಾರಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ ನೀತಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೂ ಚುರುಕು ಮುಟ್ಟಿಸಿದ್ದರು. ಲೋಕಾಯುಕ್ತರಾಗಿ ಮಾನವೀಯ ನೆಲೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ಭ್ರಷ್ಟರ ವಿರುದ್ಧ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಧೋರಣೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಮೂವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಗಣಿ ಉರುಳು
ಗಣಿ ಹಗರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೂವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧವೇ ಸಂತೋಷ್‌ ಹೆಗ್ಡೆ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಓರ್ವರು ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸಿ ಹೊರಬಂದರು. ವರದಿಯಲ್ಲಿ 9 ಮಂದಿ ಮಂತ್ರಿಗಳು, 14 ಐಎಎಸ್‌, ಕೆಎಎಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 797 ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ದೋಷಿಗಳನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತ್ತು. 2011 ಆಗಸ್ಟ್ 2 ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಅನಂತರ ಅಣ್ಣಾ ಹಜಾರೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಮ್ ಅಣ್ಣಾ ತಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಆಗಸ್ಟ್ 2012ರಲ್ಲಿ ತಂಡದಿಂದ ಹೊರಬಂದರು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ
2010-11ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾದ ಮ್ಯಾನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಯರ್‌, 2010ರಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಡಿಟಿವಿ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಯರ್‌ ಆ್ಯಂಟಿ ಕರಪ್ಸನ್‌ ಕ್ರೂಸೆಡರ್‌ ಗೌರವ, ಪೌಲ್‌ ಹ್ಯಾರಿಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸೀತಾರಾಮ್‌ ಜಿಂದಾಲ್‌ ಗೌರವ, ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ನಾಡೋಜ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಂತೋಷ್‌ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರನ್ನು ಅರಸಿ ಬಂದವು.

5 ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌
ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (2005), ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮೈಸೂರು, ತುಮಕೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಅಲೈನ್ಸ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷ್‌ ಹೆಗ್ಡೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ಗೆ ಭಾಜನರಾದವರು.

ಕಾರ್ಕಳದೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷ ನಂಟು
“ನ್ಯೂಸ್‌ ಕಾರ್ಕಳ” ಸಂತೋಷ್‌ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಿದಾಗ, ಕಾರ್ಕಳ ನಮ್ಮೂರು. ನನ್ನ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಅಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಕಳದೊಂದಿಗೆ ನಾನು ನಿರಂತರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ. ಊರಿಗೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಕಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿನ ನೆನಪುಗಳು ಶಾಶ್ವತ ಎಂದರು.

ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ ಕ್ಷಣ – ಮಾನವೀಯ ಕಳಕಳಿ
2011ರಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರು 6 ತಿಂಗಳ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಕಚೇರಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರು. ಆ ಮಗು ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ತುತ್ತಾಗಿತ್ತು. ಮಗುವನ್ನು ಸರಕಾರಿ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳ ತಜ್ಞ ಲಂಚ ಕೇಳಿರುವುದಾಗಿ ಪೋಷಕರು ದೂರು ನೀಡಿದ್ದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭ ನಾವು ಆ ಮಗುವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಣಿಪಾಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದೆವು. ಅಲ್ಲಿನ ವೈದ್ಯರು ನನ್ನ ಊರಿನವರಾಗಿದ್ದು ಅವರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ ಆಪರೇಷನ್‌ ಮಾಡಿದರು. ಇಂದು ಆ ಮಗುವಿಗೆ 16 ವರ್ಷ, ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ನನ್ನ ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಸ್ಮರಣೀಯ ಕ್ಷಣಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಂತೋಷ್‌ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರು ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಇದ್ದುದ್ದರಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತಿ ಕಾಣಬೇಕು
ಇವತ್ತಿನ ಸಮಾಜ ದುರಾಸೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿದೆ. ದುರಾಸೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕಾನೂನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ತೃಪ್ತಿ ಅನ್ನುವ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಇದ್ದುದ್ದರಲ್ಲೇ ಸಂತೋಷ ಪಡುವ ಗುಣ ಹೊಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ತೃಪ್ತಿ ಅಂದರೆ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿತು, ಇನ್ನೇನು ಬೇಡ, ಸನ್ಯಾಸಿ ಆಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಅನ್ನುವ ಒಂದು ಗುಣವಿರಬೇಕು. ಆದರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿ ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಬೇಕೆಂಬ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಇರಬಾರದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುವ ಜನತೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆ ಎಂಬ ಎರಡು ಗುಣಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇವೆರಡು ಮೌಲ್ಯಗಳು ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸೌಹಾರ್ದತೆ ನೆಲೆಸಲಿದೆ ಎಂದವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಸ್ಕಾರ, ಮೌಲ್ಯ ತುಂಬುವ ಮೂಲಕ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಬಹುದು ಎಂದು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದ ಸಂತೋಷ್‌ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರು ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ 1880ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನತೆ ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥೆ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವದ ಭಾವನೆ ಮೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಿರುವ ನಿಷ್ಕಳಂಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ, ಅಪ್ಪಟ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ, ಅಪೂರ್ವ ಸಾಧಕ ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಕಳದವರು ಎನ್ನುವ ಹೆಮ್ಮೆ ನಮ್ಮದು.