ಹೃದಯವನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ “ಹೃದಯಂ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಓಜಸ್ ಅನ್ನು ಇಡೀ ದೇಹಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೃದಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ ಹೃದಯ ರೋಗಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಾತ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಕಫ ದೋಷಗಳ ಅಸಮತೋಲನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
- ಅಹಿತಕರ ಆಹಾರ – ಅತಿಯಾದ ಎಣ್ಣೆ, ಮೈದಾ, ಸಕ್ಕರೆ, ಪ್ರೋಸೆಸ್ಡ್ ಫುಡ್, ಶೀತ ಪದಾರ್ಥಗಳು.
- ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿ- ನಿದ್ರೆಯ ಕೊರತೆ, ಒತ್ತಡ, ವ್ಯಾಯಾಮವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಧೂಮಪಾನ, ಮದ್ಯಪಾನ.
- ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡ- ಚಿಂತೆ, ಕೋಪ, ದುಃಖ, ಭಯ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ನೇರವಾಗಿ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.
ಹೃದಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಆಹಾರಗಳು-
- ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ – ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 1-2 ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಎಸಳನ್ನು ಜೇನುತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ದಾಳಿಂಬೆ ಮತ್ತು ದ್ರಾಕ್ಷಿ – ರಕ್ತವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಬಾದಾಮಿ, ವಾಲ್ನಟ್- ಒಮೆಗಾ-3 ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲದಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಹೃದಯದ ಉರಿಯೂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
- ಶುದ್ಧ ತುಪ್ಪ – ಮಿತವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಹೃದಯದ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ನಯವಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ. ವಾತವನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಡುತ್ತದೆ.
ಏನು ಮಾಡಬಾರದು?
ಅತಿಯಾದ ಉಪ್ಪು, ಕೆಂಪು ಮಾಂಸ, ತಂಪು ಪಾನೀಯ, ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್, ಫ್ರಿಜ್ಜಿನಲ್ಲಿಟ್ಟ ಆಹಾರ. ಅತಿಯಾದ ವ್ಯಾಯಾಮ. ಆಹಾರವನ್ನು ಮಿತಮಿರಿ ಸೇವಿಸುವುದು. ಅತಿಯಾದ ಕೋಪ, ಅಸೂಯೆ ,ದುಃಖ ಪಡುವುದು ಮಾಡಬಾರದು.
ಜೀವನ ಶೈಲಿ ಹೀಗಿರಲಿ –
ಆಯುರ್ವೇದ ದಿನಚರ್ಯೆಯನ್ನು “ದಿನಚರ್ಯ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ.
- ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಏಳುವುದು, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದು, 30 ನಿಮಿಷ ನಡಿಗೆ ಮಾಡಿ.
- ದಿನಾಲು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಹಾಗೂ ಯೋಗಾಸನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ. ಸರ್ವಾಂಗಾಸನ, ಭುಜಂಗಾಸನ, ಅನುಲೋಮ ವಿಲೋಮ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ. ಇವು ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
- ಅಭ್ಯಂಗ- ವಾರಕ್ಕೆ 2 ಬಾರಿ ಬಿಸಿಯಾದ ತೆಂಗಿನ ಎಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯಿಂದ ಎದೆ ಮತ್ತು ತಲೆಗೆ ಮಸಾಜ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವಾತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
- ಧ್ಯಾನ- ದಿನಕ್ಕೆ 10 ನಿಮಿಷ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಉಸಿರಾಟದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೊಡುವುದು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
- ಆಯುರ್ವೇದ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು-
- ಅರ್ಜುನ ಮರದ ತೊಗಟೆ – ಇದು ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಸಂಜೀವಿನಿ. ಅರ್ಜುನಾರಿಷ್ಟ ಅಥವಾ ಅರ್ಜುನ ಪುಡಿಯನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಹೃದಯ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
- ಅಶ್ವಗಂಧ- ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಹೃದಯವನ್ನು ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
- ಬ್ರಾಹ್ಮಿ- ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ಮತ್ತು ಆತಂಕದಿಂದ ಹೃದಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
- ಪುಷ್ಕರಮೂಲ- ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ಎದೆ ನೋವಿಗೆ ಉತ್ತಮ.
- ತ್ರಿಫಲ- ದೇಹದಿಂದ ವಿಷವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ ರಕ್ತವನ್ನು ಶುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಹೃದಯಕ್ಕೆ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.
ಆಯುರ್ವೇದ ಹೃದಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಅಂಗವಾಗಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. “ಹೃದಯ” ಎಂದರೆ ಭಾವನೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವೂ ಹೌದು. ಕ್ಷಮೆ, ಕೃತಜ್ಞತೆ, ಪ್ರೀತಿ — ಈ ಸಾತ್ವಿಕ ಭಾವನೆಗಳು ಹೃದಯದ ಓಜಸ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅತಿಯಾದ ದುಃಖ, ಅಸೂಯೆ, ಕೋಪವು ಹೃದಯವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿದಿನ 5 ನಿಮಿಷ “ನಾನು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಸಂತೋಷವಾಗಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಾನಗಳು ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು. ಈಗಾಗಲೇ ಹೃದಯದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದ್ದರೆ, ಯಾವುದೇ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಅಥವಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಶುರು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಅರ್ಹ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ. 40 ವಯಸ್ಸಿನ ನಂತರ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಆರೋಗ್ಯಕರ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಆಹಾರ, ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ, ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸು, ಒಳ್ಳೆಯ ನಿದ್ರೆ ಬೇಕು.ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯವೂ, ಮನಸ್ಸೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರಲಿ.
